Bij Voedselbank Nijmegen doen klanten niet langer hun boodschappen met een pakket onder de arm, maar met een winkelwagentje. In de eigen supermarkt van de voedselbank kunnen zij zelf kiezen wat er op tafel komt. Een concept dat inmiddels bij meerdere voedselbanken bestaat en een flinke organisatie vereist. We spreken Petrie Meijer, Coördinator Supermarkt van Voedselbank Nijmegen.

Van pakket naar keuze

Het idee speelde al langer. “We zagen bij andere voedselbanken hoe waardevol het is als mensen zelf kunnen kiezen,” vertelt een Petrie. “Een supermarkt geeft klanten vrijheid en waardigheid. Je beslist zelf wat je eet, net als ieder ander.”

Toch duurde het even voordat de supermarkt werkelijkheid werd. De grootste uitdaging was het vinden van een geschikte locatie: betaalbaar, goed bereikbaar en groot genoeg. Uiteindelijk kwam er een tijdelijk pand vrij in de wijk Dukenburg, nota bene in een overdekt winkelcentrum, vlak bij het bus- en treinstation. Ideaal voor de doelgroep, maar met de onzekerheid dat ze op termijn mogelijk weer moeten verhuizen als het winkelcentrum wordt opgeknapt.

Een supermarkt runnen met vrijwilligers

De supermarkt opstarten was een project op zich. De gehele inrichting, elektra, koeling, diepvriezers, stellingen, winkelwagens, de gehele logistiek: het moest allemaal geregeld worden.  Ze zijn daarbij geadviseerd en geholpen door vrijwilligers met ervaring in de retail. Deze kennis en ervaring bleek zeer waardevol.

De winkel is open van dinsdag tot en met vrijdag. Klanten komen op afspraak, in tijdsloten, en krijgen aan de hand van hun gezinsgrootte een kaart waarmee ze weten hoeveel producten ze mogen meenemen. Een kleurensysteem bepaalt dagelijks de verdeling, afhankelijk van de voorraad. “Iedere dag is een puzzel,” vertelt de coördinator. “We moeten flexibel zijn en doen met wat we krijgen. We zijn geen Albert Heijn waar alles op voorraad is.”

Er zijn twaalf winkelwagens en een koffiehoek waar mensen kunnen wachten. “We zorgen dat de winkel er altijd netjes uitziet. Alles wordt uitgepakt, gespiegeld en verzorgd. Dat geeft rust, structuur en overzicht.”

Wennen aan een nieuwe manier van helpen

Zowel klanten als vrijwilligers moesten wennen aan het nieuwe systeem. “In het begin waren klanten weleens gestrest. Ineens moesten ze kiezen, in een winkel vol andere mensen,” vertelt Petrie. “We hebben het rustig opgebouwd en veel aandacht gegeven aan veiligheid en duidelijkheid.”

Dat gevoel van veiligheid staat centraal. In het begin meldden zich regelmatig goedbedoelende organisaties en hulpverleners die iets wilden doen voor of met de klanten van de voedselbank. “Dat waarderen we enorm, maar in de supermarkt houden we hen voorlopig bewust buiten de deur. Onze klanten moeten hier gewoon boodschappen kunnen doen, zonder aangesproken of geholpen te worden. Dit is een plek waar ze niet hoeven uit te leggen waarom ze hier zijn. Alleen dat al geeft rust.”

Ook voor vrijwilligers was het wennen. “Bij een uitgiftepunt zie je wekelijks dezelfde mensen. In de winkel is het drukker en er zijn meer regels. Dat vroeg aanpassing, maar het levert ook mooie gesprekken op. We staan dichter bij onze klanten dan ooit.”

Inmiddels is het vertrouwen gegroeid. “Klanten weten dat ze hier met respect worden behandeld. Iedereen heeft zijn eigen verhaal, bij ons moeten ze zich veilig voelen en gewoon boodschappen kunnen doen.”

Resultaten en toekomst

De supermarkt kost meer inspanning dan het oude systeem, maar de opbrengst is groot. Minder verspilling, meer keuzevrijheid en meer contact. “We merken dat mensen zich gezien voelen,” zegt de coördinator. “Dat is misschien wel het belangrijkste resultaat.”

De voedselbank droomt van uitbreiding: een tweede supermarkt in Nijmegen-Noord, zodat nog meer klanten deze manier van hulp kunnen ervaren.